19:42, 27.07.2020Izvor: Riznica

Kosovski vez od Jelene Anžujske, monahinje Jefimije do današnjih dana



Kosovski vez sa svojim motivima, osobenostima i istorijskim, kulturnim i religijskim karakteristikama zauzima posebno mesto u srpskoj nematerijalnoj baštini. O njegovom značaju i razvoju od srednjeg veka do današnjih dana govorilo se danas u Sprskom kulturnom centru u Prištini, prenosi Riznica.

kosovski-vez-od-jelene-anzujske-monahinje-jefimije-do-danasnjih-dana

Foto: SKC Priština

Osim što su predstavljeni ručni radovi, koje su članice ženskog udruženja „Avenija“ iz Lapljeg Sela izvezle bodom karakterističnim za ovo podneblje i kosovski vez, predsednica udruženja Gordana Đorić predstavila je karakteristike kosovskog veza i njegov razvoj kroz istoriju.

Vez ne samo da oslikava trenutnu emociju i inspiraciju vezilje, već ima i dublju istorijsku poruku, tako se, kako je Đorićeva ispričala, nakon Kosovskog boja kao redovan motiv u vezu javlja crveni božur, ali i suza oivičena crnim pamučnim koncem kao simboli prolivene krvi, stradanja i žalosti za izginulim junacima na Kosovu polju.

Iako je u srednjovekovnoj Srbiji vez bio privilegija vlastele, vezlo se i na dvoru u manastirima, ali i u narodu.

Na dvoru i u vlastelinskim porodicama materijali su bili bogatiji i prefinjeniji, korišćeni su zlatna srma i svilen konac, dok su se u narodu za vez koristila grublja platna od konoplje, lana, vune, a ređe pamuka. Vez je naročito usavršen u vreme Jelene Anžujske, žene Kralja Stefana Uroša Prvog, majke kralja Dragutina i kralja Milutina. Njene škole veza za vlastelinske, ali i devojke iz naroda pominju se u mnogim istorijskim izvorima. Baš kao i monahinja Jefimija, najpoznatija vezilja i pesnikinja u srpskoj književnosti srednjeg veka koja je zlatnim koncem izvezla „Pohvalu Knezu Lazaru“ što predstavlja remek-delo srpske književnosti srednjeg veka.

Foto: SKC Priština

Sa dolaskom Svetog Kralja Milutina na vlast, osetio se snažan uticaj Vizantije u kulturi, crkvenom graditeljstvu, a vizantijski raskoš bio je primetan i u vezu.

„Lepote kosovskog veza pominju se i u srpskim narodnim pesmama kao i sprave ali i materijali za vez kao što su đerđev, igla, ibrišim, (fin svileni konac), zlatna srma…“, rekla je Đorićeva.

Ona je podsetila da kosovski vez danas zauzima prestižno mesto na listi nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije.

„Zahvaljujući udruženjima koja neguju ovu lepu veštinu, kosovski vez zadovoljava i važan kriterijum održivosti, uvršten je u nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije“, zaključila je na kraju izlaganja Đorićeva.

Radmila Vasić, članica Udruženja žena „Avenija“ je na licu mesta pokazala tajne kosovskog veza koje žene u svakom kraju prenose s kolena na koleno.

Događaj je bio deo projekta „Nematerijalno je bogatstvo“ koji Srpski kulturni centar u Prištini organizuje uz podršku Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije. Organizatori su za sledeću priliku kao temu najavili izradu tradicionalnih bošči (bojči) iz Kosovskog Pomoravlja.


Tagovi: KulturaPriština

Povezane vesti




Najčitanije



Najnovije